Miejskie Przedszkole Nr 11
"Mali Odkrywcy"
w Jarosławiu

Ruch jest przejawem życia, a więc aktywność fizyczna jest czynnikiem kształtującym organizm człowieka i jego funkcję. Rozwija, wzmacnia, kształtuje i usprawnia wszystkie układy organizmu tj., układ ruchowy, nerwowy, wegetatywny i dokrewny, wywiera wpływ na ich budowę i sprawność. Ograniczając aktywność ruchową dzieci opóźniamy ich rozwój ruchowy i fizyczny, co zarazem źle wpływa na ich psychikę.
Dzieci w wieku przedszkolnym znajdują się w fazie intensywnego rośnięcia , dlatego podejmowana w sposób regularny owocuje przyrostem parametrów siły, wytrzymałości, zwinności, koordynacji, podnosi odporność organizmu - wzmacnia zdrowie i sprzyja dobremu samopoczuciu.

Aktywność fizyczna, by mogła spełniać swoje zadania i była w pełni skuteczna powinna być aplikowana

w optymalnych dawkach. Wysiłek fizyczny u dzieci nie może być ani zbyt mały,  ani zbyt duży. Mała dawka aktywności fizycznej nie pobudzi w sposób dostateczny czynności ustrojowych i nie spowoduje usprawniania organizmu.  Zbyt duża natomiast dawka wysiłku może stać się przyczyną wadliwego rozwoju, jak również degeneracyjnych zmian przeciążeniowych. Okres przedszkolny i wczesne lata szkolne odzwierciedlają utrwalone w różnym stopniu nieprawidłowości rozwojowe w zakresie budowy, postawy ciała oraz zaniedbań psychomotorycznych.

Sławomir Owczarek wskazuje na cztery podstawowe funkcje, jakie spełniają aktywność ruchową:

• stymulacyjną – ruch pobudza rozwój organizmu, uaktywnia układ oddechowy. Aktywność fizyczna pobudza dojrzewanie układu nerwowego. Dzięki ruchowi dziecko poznaje otaczający je świat, wzbogaca swoje doświadczenia, kształtuje pamięć i uwagę. Rozwija samodzielność dziecka. Aktywność fizyczna wpływa na rozwój charakteru i osobowości.
• adaptacyjną – aktywność ruchowa ma rozwinąć zdolność zaadaptowania się, czyli przystosowania organizmu dziecka do zmieniających się warunków życia: klimatu, temperatury, wilgotności, ciśnienia, warunków społecznych i materialnych, pracy, nauki, trudności dnia codziennego.
• kompensacyjną – czyli wyrównawczą - aktywność fizyczna ma przywrócić niezbędną dla prawidłowego rozwoju organizmu dziecka równowagę czynników korzystnych i szkodliwych.
• korekcyjną – czyli naprawczą, musi być wykorzystana w tych przypadkach, gdy trzy wymienione wyżej funkcje wychowania fizycznego okażą się niedostateczne skuteczne, gdy działania profilaktyczne, jakie pełni kompensacja, okażą się niewystarczające.

Rozwój sprawności ruchowej dziecka przedszkolnego przebiega w dwóch kierunkach:

• doskonalenie ruchów postawno – lokomocyjnych czyli chodu, biegu, skoków, wspinania się itp.
• rozwój ruchów manipulacyjnych czyli zdolności posługiwania się przedmiotami
  i narzędziami codziennego użytku.

Tempo rozwoju motorycznego dziecka w wieku przedszkolnym nie jest równomierne, każdy rok przynosi istotną różnice w poziomie sprawności
i rozwoju motorycznym. Najszybciej zmiany występują między 4.a 5. rokiem życia.

• Rozwój motoryczny dziecka trzyletniego.

Dziecko w tym wieku ma duże potrzeby ruchowe. Charakteryzuje go tzw. rozrzutność ruchowa związana

z przewagą procesów pobudzenia nad procesami hamowania wewnętrznego. Jego ruchom brakuje precyzji i dokładności. W tym okresie motoryczność dziecka można wspierać poprzez różnorodne zabawy.

• Rozwój motoryczny dziecka czteroletniego.

Dzieci te niewiele różnią się od trzylatków pod względem rozwoju motorycznego. Są zwinniejsze, zręczniejsze, poruszają się pewniej, swobodniej. Koordynację ruchów i rąk osiąga 70 - 75% dzieci w tym wieku. Czterolatki odczuwają większą potrzebę ruchu.

• Rozwój motoryczny dziecka pięcioletniego.

Występujące w tym czasie zmiany mają charakter skoku rozwojowego. Dziecko wchodzi w wiek nazywany złotym okresem motoryczności. Dzieciom przybywa sił, doskonali się koordynacja, uwaga i pamięć. Wzrasta szybkość, zręczność i ogólna wytrzymałość. Następuje rozwój ruchów dowolnych, czynności manualnych, ruchów celowych i precyzyjnych. Doskonali się bieg, który jest bardziej dynamiczny, szybki, harmonijny i ekspresyjny. Wzrasta też możliwość utrzymania równowagi dzięki dojrzewaniu układu nerwowego. U pięciolatków rozwija się też w znacznym stopniu umiejętność rzutów oraz chwytów.

W wieku 5 lat dziecko wchodzi w tzw. Złoty okres motoryczności.

• Rozwój motoryczny dziecka sześcioletniego.

W tym wieku można zaobserwować wzrost kolejny ruchliwości. Dziecko jest wyraźnie silniejsze

i sprawniejsze. Sześciolatek ma pełną automatyzację prostych ruchów w zakresie: marszu, biegu, podskoków. Potrafi płynnie wykonać kombinację kilku ruchów jednocześnie. Umie także opanować większość ćwiczeń na przyrządach oraz ćwiczeń wymagających znacznego poczucia rytmu. Przyrost siły mięśniowej oraz zdolności do koordynacji ruchów sprawia, że sześciolatka cechuje swoboda, dynamika

i płynność w skokach i podskokach. Kończąc 6. rok życia, osiąga taki poziom rozwoju motorycznego

i umysłowego, który pozwala mu na podjęcie nauki szkolnej.

Dzieci oczywiście mogą różnić się od siebie tempem rozwoju motorycznego, a wpływa na to wiele cech wrodzonych, czynniki środowiskowe czyli tryb życia, ćwiczenie, trening.

Istotnym czynnikiem rozwoju somatycznego, psychicznego i społecznego, który zaspokaja potrzeby dziecka to ruch i zabawa. Nie należy więc ograniczać spontanicznej aktywności ruchowej dziecka.  Dzięki ruchowi dzieci mogą rozładować nadmierną energię,  dotlenić się - mózg stanowi tylko 2 % wagi ciała człowieka, ale potrzebuje ok. 25 % tlenu. Świeże powietrze poprawia znacznie koncentrację uwagi, umiarkowane ćwiczenia mogą również zlikwidować kłopoty ze snem. Dzieci nadpobudliwe, wrażliwe oraz nocne marki będą łatwiej zasypiały i spokojniej spały, jeżeli w ciągu dnia dostarczymy im okazji do intensywnego ruchu. Podczas wysiłku fizycznego w mózgu powstają endorfiny zwane hormonami szczęścia, jest więc świetnym sposobem na poprawę samopoczucia, ponadto pomaga rozwijać samodzielność, równowagę emocjonalną, odporność na stres, umiejętność psychicznej adaptacji do zmieniających się warunków, poczucie odpowiedzialności, zdyscyplinowanie
i wytrwałość w pokonywaniu trudności.

• stwarzajcie okazje do ruchu i razem z dzieckiem bawcie się,
• szukajcie takich form aktywności, które sprawiają dziecku zadowolenie i radość,
• motywujcie dzieci, zachęcajcie poprzez przekonywanie i chwalenie za najdrobniejszy sukces,
• bądźcie dla dziecka przykładem, podejmujcie wspólne aktywności fizyczne jak jazda na rowerze, na rolkach, pływanie itp.,
• pozwólcie dziecku na samodzielny wybór rodzaju aktywności,
• przyjrzyjcie się piramidzie aktywności fizycznej dla dzieci składającej się z czterech „pięter”, która została opracowana na przykładzie piramidy zdrowego żywienia, przez specjalistów z Instytutu Żywności i Żywienia w ramach Szwajcarsko – Polskiego Programu Współpracy. Z pewnością jest ona kluczową wskazówką dla każdego rodzica.

 

Owczarek S. „Gimnastyka przedszkolaka”, WSiP, Warszawa 2001